Pseudosölomat Hayvanlar
24 flashcards · Biology · by Cansu Baran
Pseudosölom
Rotifera Gastrotricha Kinorhyncha Nematoda Nematomorpha Acanthocephala ve Entoprocta olmak üzere 7 şubede incelenir.
Yalancı sölom, embriyonik evrede oluşan blastosölden köken alır. Bu boşluk periton zarıyla astarlanmamıştır; vücut duvarının mezodermal ve ektodermal elemanlarıyla, bağırsak (endoderm) arasında yer alır. Bu boşluk, sıvı ile dolu olup iç organlar bu sıvı içerisine gömülmüştür.
Yalancı vücut boşluğunu dolduran bu sıvı, besinlerin dağıtılmasında, atıkların vücuttan uzaklaştırılmasında, gametlerin olgunlaşması süresince depolanmasında çok önemli işlevleri yerine getirir. Bazı hayvanlarda ise hidrostatik iskelet olarak işlev görür.
Phylum:Rotifera
İsmini taşıdıkları silli taçtan alır. Bu silli tacın, silleri çırpıldığında, dönen tekerlek görünümü vermektedir Baş bölgesi, tacı (corona) taşır. coronanın ucundaki silli huniler besin maddelerinin ağıza yönelmesi için akıntı yaparlar. Uçta segmentli ayak ve yapışmayı sağlayan 1-4 parmak vardır. Alev hücrelerini taşıyan bir çift protonefridyum tüpüne sahiptir. Göz benekleri, duyu çukurları ve papillalar gibi duyu organları mevcut.
Rotifera'da Beslenme Mastaks adı verilen farinks kısmına ulaşan besinleri karakteristik çiğnemeleri ile yutarlar. Mastaks, besinlerin parçalanması ve çiğnenmesi için çeneler (trophi) ile donatılmıştır.
Rotifera'da Üreme Amictic yumurta 2n dişi only Mictic yumurta n döllenmezse erkek, döllenirse dişi Bdelloidea üyeleri, sadece partenogenetik olarak çoğalır; erkek bireyleri yoktur.
Phylum: Gastrotricha
Dorsal(sırt) yüzeyi sert kıllı, Ventral(karın) kısmı silli hayvanlardır. Sindirim sistemi tamdır; ağız, kaslı farinks, mide-bağırsak ve anüsten oluşmuştur. Protonefridyumları, alev hücreleri yerine solenosit hücreleriyle donatılmıştır Kütikula tabakasının altındaki sinsityumlu epidermiste turbellaria sınıfında rastlanan dual-bez sistemi mevcut. Gözleri yok-> Duyu kılları var. Hermafroditler,Partenogenetik dişi bireyler var,larva evresi yok.
Phylum: Kinorhyncha (Echinodera)
Vücudun ventral yüzeyi yassı, dorsal yüzeyi kavislidir. Kütikülleri 13 segmente(zonit) bölünmüştür.(karakterize eden özelliği) Baş, birinci segmenti; boyun ikinci segmenti ve diğer 11 segment de gövdeyi oluşturur. Boyun scalid adı verilen spinler ve placid adı verilen plakalar içerir. Sindirim sistemleri tamdır. Göz benekleri ve duyu kılları olabilir. Yaşam döngülerinde, deri değişiminin görüldüğü altı juvenil evre ve deri değişimi olmayan ergin evre vardır.
Phylum:Loricifera
Ağız çevresinde 8 adet uzun oral dikene ve scalid uzantılarına sahiptir. Eşeyler ayrıdır; yaşam döngüsünde Higgins larvası görülür.
Phylum:Priapulida
Denizlerin dibindeki kum taneciklerinin arasında ve çamurun içerisinde yaşamaya uyum sağlamışlardır. Vücutları silindirik Vücut hortum(introvert) ve gövde(abdomen) olmak üzere 2'ye ayrılmıştır. Abdomenin sonunda 1 ya da 2 adet kaudal uzantı vardır. Gövdenin dışı tüberküllere kaplı(duyu alma işlevi gören)
Phylum:Nematoda
Pseudosölomat canlılar arasındaki en kalabalık gruptur. Vücutları silindiriktir; esnek ve cansız bir kutiküle sahiptirler, hareketli sil ya da kamçıdan yoksundurlar. Silleri olmadığı için pronefridyum'da yok İç organları bulunduran sıvı dolu pseudosöl, bir hidrostatik iskelet oluşturmaktadır. Bu hidrostatik iskelet, kasların kasılması için dayanaktır. Papilla, seta, amphid denen duyu organları dudakların etrafında; phasmid ise posterior uçta.
Nematoda'da Boşaltım:
Bir boşaltım deliği ile dışarıya açılan bir ya da daha fazla sayıda büyük bez hücrelerinden (renette bezi) meydana gelmiştir Bazı türlerde ise boşaltım sistemi bez hücresi taşımayan bir kanal sisteminden oluşmuştur.
Phylum:Nematoda Dış vücut örtüsü, kütiküladır; ve altta yer alan epidermis tarafından salgılanır.
Bir kaç kat olan kütiküla genellikle collagen denen ve omurgalıların bağ dokusunda da yoğun olarak yer alan yapısal proteinden yapılmıştır. Bu tabakalardan üçünde fibriller çaprazlamasına dizilmiştir.
Epidermisin altında longitudinal kas tabakası uzanır. Vücut duvarında dairesel kaslar yoktur. Kaslar, dört bant şeklinde dizilmişlerdir; ve bu kas şeritleri pseudosöl içerisine doğru çıkıntı oluşturmuştur.
Nematoda'da Beslenme:
Sindirim kanalı; Ağız, kaslı farinks, bağırsak, rektum ve anüsten meydana gelmiştir. Besinler farinksin kasılmasıyla alınır, Gevşemesiyle farinks lümenine geçer Bağırsağa geçer(vücut hareketleri ve besinlerin basıncıyla) Anüsü çekerek açan kasların yardımıyla atıklar atılır.
Nematoda'da Solunum:
Parazitik olanlar -> anaerob (glikolizle) Serbest yaşayanlar -> zorunlu aerobik (Krebs döngüsü ve sitokrom var)
Nematoda'da Üreme:
Çoğu tür dioik Erkeği daha küçük Yumurtalar uterusta bulunur, iç döllenme. Embriyo geliştikten sonra güvenil evre mevcut-> Bazıları serbest yaşayan juvenil evre, bazıları ara konağa muhtaçtır.
Ascaris lumbricoides (Bağırsak solucanı)
Topraktan, pişmemiş sebzeden geçer Yumurtaları çok dayanıklı Embriyolar alınır bağırsakta serbest hale geçer Kan dolaşımına girer-> kalp akciğer Alveollerdeki damarları patlatarak pneumoni'ye yol açar. Alveollaerden->bronşlar->farinks Yutkunmayla ince bağırsağa geçer (ERGİN ERA)
Ancylostoma duodenale (Kancalıkurt)
Ağız bölgesinde dişler,kancalar ya da kesici plaklar bulunur. İnce bağırsakta büyük yaralanmalara sebep olur. !!!! Yumurtlalar nemli topraklarda açılarak rhabditiform larvalar'ı verir->filariform larvaya dönüşür !!! Bu filariform larva deriden vücut içine girebilir.
Toxocara canis (köpek bağırsak solucanı)
Köpeklerde bulunuyor hepsi ergenleşmiyor hemen,dokularda kalıyor dişi köpekte varsa larvalar yeni köpeğe de geçiyor.
Enterobius vermicularis (Kılkurdu)
yumurtaları anüse bırakıyor anal kaşıntı yapar.
Trichinella spiralis (Trişin) Wuchereria bancrofti:Fil hastalığı yapan
İskelet kası çinde kıvrılı kist halinde yaşıyor. Böyle et yenirse açılır juveniller çıkar erginleşir. Az pişmiş domuzdan bulaşır.
Phylum:Nematomorpha (Kılsolucanları)
Nematodlardan fark: lateral hipodermal şeritleri yok. Juvenilleri->omurgasızlarda parazit Erginleri->serbest Sindirim sistemi körelmiştir.(Juveniller absorblayarak alır,erginler alamaz olanı kullanır.)
Pyhlum:Acanthocephala (Dikenli başlı solucanlar) Şubenin en belirgin özelliği, üyelerinin taşıdığı silindirik yapılı hortumdur (proboscis). Zigot acanthor larvasına gelişir.
Hortum üzerinde dikenler vardır, bu dikenler konağın bağırsağına tutunmayı sağlar. Eşeyler ayrıdır. Erkekler, dışarıya çıkartılabilir bir penise sahiptir. Zigotun gelişimi pseudosölomdadır.
Phylum:Entoprocta
Vücutları kadeh şeklindedir ve silli tentaküllere sahip bir taç taşımaktadırlar. Süzüntü ile beslenirler. Mide U harfi şeklindedir ve sillidir Urnatella (tatlısu formudur), Pedicellina (denizlerde yaşar).